Wat is vijversubstraat?

Vijversubstraat is een korrel dat op de vijverbodems, filterinstallaties en als plantmateriaal wordt aangewend voor sier-koi- en zwemvijvers.

Vijversubstraat moet de originele vijverbodem vervangen.

Waarom?

In de natuur bepaald de vijverbodem de waterkwaliteit. Enerzijds door de afgifte van mineralen aan het water, anderzijds door het nodige bodemleven te organiseren dat het organisch afval verteerd in bruikbare voeding voor fauna en flora. 

Dit laat toe om eeuwenlang vijvers te vrijwaren van dichtslibben en te vervuilen.

Eigenschappen:

Een echte vijverbodem bestaat enkel uit ondoordringbare, vruchtbare bodems zoals klei, bazalt en bentoniet. Wanneer de vijverbodem zand bevat, zit er zeker klei onder die zandlaag om het water op te houden.

In deze klei kunnen de oerbacteriën hun taak uitoefenen. Nadat kleine organismen het organisch afval hebben versnipperd zullen de bacteriën het omvormingproces "amminium-nitriet-nitraat"  aangaan. het eindproduct zal benut worden door de vijverflora. Deze vijverflora zal het water dan weer van het nodige zuurstof voorzien voor de vijverfauna.

Onze vijver:

Wanneer wij een vijver wensen aan te leggen waar er zich geen bevind zullen we eerst moeten zorgen dat we voorkomen dat het water wegzakt. Daarom gebruiken we bakken en folie. Vanaf dan sluiten we de natuur af van onze vijver. Het is dan onze taak om de natuur terug in de vijver onder te brengen, en dat begint met de bodem.

Omdat klei, bazalt en bentoniet in hun echte toestand het water zal vervuilen , brengen we deze aan in gebakken, keramische vorm. Dit noemt men dan echt vijversubstraat.

Vervolgens zullen we het vijverwater conditioneren om de oerbacteriën te enten (zie ons artikel over vijverbacteriën en vijverflora)

Opletten voor vals vijversubstraat! 

Omdat vijversubstraat moet worden verwerkt en gebakken is de kostprijs ervan niet gering.Eind de jaren '80 doken er dan ook allerlei vervangproducten waarbij men tenslotte niet goed wist waarmee men bezig was. Vele groothandels en vijverwinkels hadeen meer oog voor het maken van winst dan resultaat bij de klant. Wij beschrijven even de valse substraten op een rijtje.

Lava

Het goedkoopste vervangproduct dat men vind is lava. Maar helaas is dit sterk af te raden.

Lava is een vulkanisch gesteente dat vele metalen bevat. deze metalen oxyderen in het water. Metaaloxydes doden bacteriën of remmen op zijn minst de werking ervan.

Vijvercentra of tuinaannemers die lava anwenden bij vijvers zijn absoluut niet op de hoogte van vijverbiologie.

Het materiaal op zich kan filteren, maar daar blijft het ook bij. Het gefilterde materiaal zal zich opstapelen in de lava en na verloop van tijd verzadigen en gisten. Deze processen zullen de kwaliteit van het vijverwater doen dalen en groen water teweegbrengen. Het tijdstip van verzadiging wordt bepaald door de gebruikte hoeveelheid in verhouding met de vijver. Maar op een dag komt het. In echt vijversubstraat daarentegen zal het opgestapelde vuil systematisch verteerd worden door de oerbacteriên waardoor we een septische werking krijgen. het resultaat bevorderd de vijverflora.

Elk resultaat dat men heeft door het gebruik van lava is een schijnresultaat. Vrij snel zal men zijn toevlucht zoeken naar UV stralers en andere middellen om de negatieve gevolgen te verdoezelen.

Zwemmen in een vijver die verbonden is met een lavafiltering is ongezond. Het vijverwater wordt immer continue door de gistende afvalberg gepompt. Alsof dat zou bijdragen tot gezonder water? Daarom is helder water bekomen door lavafiltering en uv lampen niet gezond. 

Gletsjersubstraat

Dit is een vulkanisch stollingsgesteente uit IJsland. De kalkrijke bodem zorgde bij vulkaanuitbarstingen voor het witte lava. 

Het materiaal heeft geen verband met een vijverbodem, vergruist heel snel, heeft een negatieve invloed op de waterkwaliteit. 

Grind/kiezels

Op geen enkel vijverbodem in de natuur vind men grind. Men kan enkel vuil opstapelen in een grindfilter. Hierdoor zal de waterkwaliteit weer gaan dalen.

Eénkleisubstraat 

Dit is een substraat dat het dichts het echte vijversubstraat benaderd. Het bevat één soort klei en steenkool. Het wordt vervaardigd bij Alpha Aggregates in Engeland. De baktemperatuur is immers wat te laag en zorgt voor een te snelle vergruising van het product. Doordat er maar 1 klei werd gebruikt zullen niet alle vijverbacteriën zich optimaal kunnen ontwikkelen. De sporen van vette steenkool kunnen ook hun sporen nalaten op het water. het substraat is minder geschikt voor de vijverflora.

Toepassingen van echt vijversubstraat:

Buiten het bedekken van de vijverbodems (minimum 4 cm)  wordt het echt vijversubstraat ook aangewend voor filtering. Dit vind meestal plaats in moerassen of bakken.

Een andere toepassing is om het te gebruiken als plantmateriaal. De planten bevinden zich dan in hun gewenste minerale omgeving en het substraat kan de vijver niet vervuilen 

Plant- en filtersubstraat

Opgelet! Grotere formaten, zoals veel in de handel verkrijgbaar geven omgekeerd resultaat!

De definitie van een filtermateriaal is dat het materiaal in staat moet zijn om de te filteren deeltjes tegen te kunnen houden. In feite , hoe kleiner de korrel, des te hoger het filterrendement. Algemeen wordt 2mm tot het kleinste aangenomen. Daarom is echt filtersubstraat een korrel van 2 tot 6 mm. 

Ook voor de planten is het beter om een kleine korrel te kiezen. 

Het fabeltje al zou de grotere korrels voor meer zuurstof of een hoger inert oppervlak zorgen is ongeloofwaardig. Een grotere korrel of brok verhoogt de doorsijpeling en laat een te hoog waterdebiet toe. een te hoog waterdebiet heeft een spoelende werking i.p.v. een zuiverende. In vele gevallen wordt dan ook voor een te grote pomp gekozen. (commercieel hé)